एफएनजे ग्लोबल मिडिया कन्फ्रेन्सपछि समीक्षा र आगामी कार्यदिशा : अब घोषणापत्र र एजेन्डा कार्यान्वयनको पालो

 भवानी भट्ट / टोकियो एफएनजे ग्लोबल मिडिया कन्फ्रेन्स २०२६ सम्पन्न भएको छ। विश्वभर रहेका नेपाली पत्रकारलाई एउटै साझा मञ्चमा जोड्ने उद्देश्यसहित आयोजना गरिएको यो सम्मेलनले प्रवासमा नेपाली पत्रकारिताको अवस्था, चुनौती, सम्भावना र संस्थागत विकासका विषयमा महत्वपूर्ण बहस सुरु गरेको छ। तर कुनै पनि सम्मेलनको वास्तविक सफलता कार्यक्रम सम्पन्न हुनुमा मात्र हुँदैन। मञ्चमा बजेको ताली, सामाजिक सञ्जालमा देखिएका तस्बिर वा भाषणको चर्चाभन्दा महत्वपूर्ण कुरा सम्मेलनले उठाएका एजेन्डा, पारित गरेका प्रस्ताव र जारी गरेको घोषणापत्र कति व्यवहारमा कार्यान्वयन हुन्छन् भन्ने हो। एफएनजे ग्लोबल मिडिया कन्फ्रेन्स कुनै आकस्मिक योजना वा व्यक्तिगत चाहनाबाट सुरु भएको अभियान थिएन। नेपाल पत्रकार महासंघ जापान शाखाको १५औँ स्थापना दिवस सम्पन्न भएपछि शाखाका अध्यक्षले विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली पत्रकारलाई एउटै साझा मञ्चमा जोड्ने उद्देश्यसहित यो सम्मेलन आयोजना गर्ने प्रस्ताव कार्यसमितिमा प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। प्रस्ताव महत्वाकांक्षी थियो। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको कार्यक्रम आयोजना गर्नु, विभिन्न देशमा रहेका पत्रकार तथा संस्थासँग समन्वय गर्नु र व्यवस्थापनको जिम्मेवारी पूरा गर्नु सहज थिएन। तर नेपाल पत्रकार महासंघ जापान शाखाका सम्पूर्ण कार्यसमिति सदस्यहरूले यसलाई साझा जिम्मेवारीका रूपमा लिए। ‘चुनौती ठूलो छ, तर हामी सबै मिलेर लाग्यौं भने सम्भव छ’ भन्ने विश्वासका साथ सुरु भएको सामूहिक प्रयासले अन्ततः एफएनजे ग्लोबल मिडिया कन्फ्रेन्सलाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्‍यो। यो सफलता कुनै एक व्यक्ति वा समूहको मात्र होइन। यो नेपाल पत्रकार महासंघ जापान शाखाको पहल, कार्यसमितिको एकता, विश्वभर रहेका नेपाली पत्रकारहरूको सहभागिता तथा विभिन्न संघ–संस्थाको सहयोगको साझा परिणाम हो। सम्मेलनमा नेपाल पत्रकार महासंघको केन्द्रीय नेतृत्व, विभिन्न देशका प्रवासी शाखाका प्रतिनिधि तथा नेपाली सञ्चारकर्मीहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो । केन्द्रबाट सहभागी हुनुभएका नेतृत्वहरू पनि केवल औपचारिक उपस्थितिका लागि मात्र आउनुभएको थिएन । प्रवासमा रहेका पत्रकारहरूको अवस्था, चुनौती, अवसर र संस्थागत भविष्यबारे उहाँहरूको सक्रिय सहभागिता र गम्भीर छलफलले सम्मेलनलाई थप सार्थक बनायो। विश्वका विभिन्न देशबाट सहभागी प्रवासी शाखाका प्रतिनिधिहरूको साझा भावना पनि स्पष्ट थियो,प्रवासमा रहेका नेपाल पत्रकार महासंघका शाखाहरूलाई अझ व्यवस्थित, आधिकारिक र संस्थागत रूपमा स्थापित गरिनुपर्छ। सम्मेलनले विशेषगरी प्रवास शाखाहरूको आधिकारिकता, नेपाल पत्रकार महासंघको केन्द्रीय संरचनामा प्रवासी पत्रकारहरूको अर्थपूर्ण प्रतिनिधित्व, आवश्यक अधिकारको सुनिश्चितता, मतदान अधिकार, पत्रकारिताको गुणस्तर, व्यावसायिक मर्यादा तथा शुद्धीकरणका विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाएको छ ।  यी विषय केवल छलफलका एजेन्डा होइनन्, भविष्यको संस्थागत सुधारका आधार पनि हुन्। आज विदेशमा रहेका नेपाली पत्रकारहरूले नेपालको भाषा, संस्कृति, समाज र समसामयिक विषयलाई विश्व समुदायसँग जोड्ने महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्। त्यसैले प्रवासमा रहेको नेपाली पत्रकारितालाई थप व्यवस्थित, सक्षम र संस्थागत बनाउनु समयको आवश्यकता हो । अब सम्मेलनको समीक्षा गर्ने मात्र होइन, सम्मेलनबाट जारी गरिएको घोषणापत्र र त्यसमा समेटिएका एजेन्डाहरूलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्ने समय आएको छ। घोषणापत्रका प्रतिबद्धताहरू कागजमा मात्र सीमित नरही संस्थागत निर्णय, कार्ययोजना र व्यवहारमा रूपान्तरण हुनुपर्छ। त्यसका लागि नेपाल पत्रकार महासंघको केन्द्रीय नेतृत्व, प्रवासी शाखाहरू र सम्पूर्ण पत्रकार समुदायबीच निरन्तर समन्वय, प्रतिबद्धता र सक्रियता आवश्यक छ। विशेषगरी नेपाल पत्रकार महासंघकी केन्द्रीय अध्यक्ष निर्मला शर्माज्यूको कार्यकालभित्रै सम्मेलनबाट आएका निष्कर्ष, घोषणापत्र र प्रस्तावहरूलाई संस्थागत प्रक्रियामार्फत अगाडि बढाउन सकियो भने यसले सम्मेलनको उद्देश्यलाई वास्तविक अर्थ दिनेछ। यसबाट प्रवासमा रहेका नेपाली पत्रकारहरूको लामो समयदेखिको अपेक्षाले पनि सार्थक सम्बोधन पाउने विश्वास गर्न सकिन्छ। इतिहासले कुनै कार्यक्रम कति भव्य थियो भनेर मात्र सम्झँदैन, त्यसले कस्तो परिवर्तन ल्यायो भन्ने आधारमा मूल्याङ्कन गर्छ। त्यसैले अब प्रश्न श्रेयको होइन, जिम्मेवारीको हो। बहसको होइन, कार्यान्वयनको हो। एफएनजे ग्लोबल मिडिया कन्फ्रेन्स २०२६ सम्पन्न भएको छ। तर यसको वास्तविक यात्रा अब सुरु भएको छ। सम्मेलनबाट जारी गरिएको घोषणापत्र र उठाइएका एजेन्डाहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन नै यस सम्मेलनको वास्तविक सफलता हुनेछ। यो लेख कसैको प्रशंसा वा आलोचनाका लागि होइन, सम्मेलनपछि सुरु हुनुपर्ने जिम्मेवारी र कार्यान्वयनको आवश्यकताप्रतिको एउटा रचनात्मक विमर्श हो। यसमा फरक मत, सुझाव वा रचनात्मक आलोचना आउनु लोकतान्त्रिक अभ्यासको स्वाभाविक पक्ष हो। तथ्यमा आधारित सकारात्मक सुझाव र स्वस्थ बहसले नै संस्था अझ सुदृढ, जिम्मेवार र प्रभावकारी बन्न सक्छ। जय पत्रकारिता ! जय नेपाल ! भवानी भट्ट, कार्यसमिति,  सदस्य नेपाल पत्रकार महासंघ जापान प्रतीकात्मक तस्बिर : एफएनजे ग्लोबल मिडिया कन्फ्रेन्स २०२६ सम्पन्न भएपछि अब घोषणापत्र, प्रस्ताव र संस्थागत एजेन्डाको प्रभावकारी कार्यान्वयनतर्फ अग्रसर हुनुपर्ने सन्देश। (AI/प्रतीकात्मक)